.
سپس به دستور او رهسپار مجلس شد تا آن را براي نمايندگان قرائت كند زماني كه متن
استعفاء در جلسه مجلس قرائت مي شد رضاشاه در راه اصفهان بود او به خانواده خود كه
قبلاً از تهران منتقل شده بودند پيوست ، در ساعت 8 بامداد 25 شهريور ماه تانك ها و
زره پوشهاي روس اطراف فرودگاه مهرآباد استقرار يافتند و ساعاتي بعد نيروهاي انگليس
كه از قم به طرف تهران در حركت بودند به راه آهن رسيدند تهران هيچ شباهتي به يك
شهر عادي نداشت خيابان ها كاملاً خلوت بود هيچ مغازه اي باز نبود مردم از ترس حتي
اتومبيل هاي خود را پنهان كرده بودند كه به دست اشغالگران نيفتد روز 26 شهريور در
حالي كه تهران در اشغال نظاميان روس و انگليس قرار داشت محمدرضا پهلوي جانشين جوان
رضاشاه در مجلس سوگند يادكرد ، در اصفهان نيز رضاشاه به اتفاق خانواده به سوي
نائين و يزد حركت و سپس به كرمان و از آنجا روانه بندرعباس شدند ، روز هشتم مهرماه
رضاخان و گروه مسافرانش كه 20 نفر از جمله7 پيش خدمت و آشپز بودند با كشتي انگليسي
»باندرا ايران «را به مقصد بمبئي ترك كردند روز نهم مهرماه به بمبئي رسيدند و رضاشاه پس از
توقف كشتي كنسول سابق انگليس در مشهد را مشاهده كرد كه با ورود به محل اقامت او با
زبان فارسي به آنان تأكيد كرد حق خروج از كشتي را ندارند آنها تنها اين فرصت را
داشتند كه از كشتي باندرا به كشتي ديگري منتقل شوند سرانجام پس از 9 روز دريانوردي
به »
پورت لوئي «پايتخت جزيره موريس رسيدند و در آنجا با تقاضاي رضاخان براي سفر به كانادا
مخالفت شد ، ارسال و يا دريافت نامه براي آنان ممنوع بود و تنها حق شنيدن اخبار و
گزارش هاي راديو لندن را داشتند اين محدوديت ها پس از امضاي قرارداد سه جانبه بين
ايران و انگليس و روسيه برداشته شد پس از چند هفته اغلب فرزندان رضاشاه با موافقت
انگليسي ها به تهران انتقال يافتند روز هفتم فروردين 1321 رضاشاه و اندك همراهانش
پورت لوئي را با كشتي به سوي دوربان در آفريقاي جنوبي ترك كردند آنان پس از دو ماه
اقامت در اين شهر بندري كه آب و هواي نامساعدي داشت با قطار روانه ژوهانسبورگ
گرديدند رضا خان كه از بيماري قلبي ، كليه و عفونت گوش در عذاب بود طي اقامت در
آفريقاي جنوبي با شعارهاي مردمي كه او را ديكتاتور سرنگون شده مي خواندند و
خواستار اخراج وي از اين كشور بودند روبه رو بود بيماري و نفرت عمومي مردم از
رضاخان سرانجام وي را از پاي درآورد بدين ترتيب رضاخان در ساعت 5 بامداد بيست و
ششم ژوئيه برابر با چهارم مرداد 1323 در شرايطي كه جنگ جهاني دوم به سرعت به نفع
انگليس و روسيه پيش مي رفت بر اثر حمله قلبي درگذشت .(1)
