« آیا ما در جهان تنها هستيم؟» دو دهه پس از كشف نخستين سياره در ماوراي منظومه شمسي، تلاش‌براي دستيابي به پاسخي مستدل براي اين قديمي‌ترين و بنيادي‌ترين سوال بشر همچنان ادامه دارد

 وجود گونه‌هاي متفاوتي از حيات در سياراتي ماوراي منظومه شمسي با توجه به پهنه بي انتهاي گيتي و انبوه بي شمار ستارگان كاملا محتمل است اما دانشمندان اميدوارند براي پاسخ به اين سوال به وراي آمار و ارقام رفته و چيزي متقن تر و گوياتر پيدا کنند.

  به گزارش ايسنا، با شناسايي ده‌ها سياره فراخورشيدي که به دور ستارگاني مانند خورشيد ما در حال گردشند، اميد دانشمندان به كشف حيات هوشمند در ماوراي منظومه شمسي هر روز پررنگ‌تر مي‌شود.

  با اين كه بيشتر سيارات کشف شده، غول‌هاي گازي بيش از حد بزرگي با حرکت وضعي فوق‌العاده سريع بوده و به دليل قرار داشتن در فاصله‌اي نزديك به ستاره مادر شرايط چندان مساعدي براي زندگي ندارند اما در اين بين سياراتي هم وجود دارند كه به نحو شگفت انگيزي شبيه زمين خودمان هستند.

 جست‌و‌جوي سياره‌هاي فراخورشيدي خصوصا سياراتي با شرايط‌ مشابه زمين، امروزه محور فعاليت بسياري از منجمان و گروه‌هاي نجومي در سراسر دنياست.

  خبرنگار علمي خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا) در گفت‌و‌گو با دكتر نادر حقيقي پور، پژوهشگر موسسه نجوم دانشگاه هاوايي - از بزرگترين موسسات نجومي دنيا - از روند تحقيقات در زمينه كشف سيارات فراخورشيدي و طرح‌هاي شاخص در حال انجام در اين زمينه پرسيده است.

حقيقي پور كه تحصيلات كارشناسي را در سال 1368 در رشته فيزيك در دانشگاه تهران به پايان برده، مدارج كارشناسي ارشد و دكتري خود را در رشته فيزيك با گرايش سياره شناسي به ترتيب در سال‌هاي 1997 و 1999در دانشگاه ميسوري آمريكا كسب كرده است.

 وي كه مدت شش سال است به عنوان عضو هيات علمي در موسسه نجوم دانشگاه هاوايي فعاليت دارد يكي از اعضاي اصلي گروهي است كه به كشف و بررسي سيارات فراخورشيدي مشغول هستند.

  حقيقي پور در ابتداي اين گفت‌و‌گو به تحقيقات رساله دكتري خود اشاره كرد و گفت: موضوع رساله من كه با راهنمايي دكتر بهرام مشحون از سرشناسان نسبيت عام انجام شد ديناميك سيارات منظومه شمسي به ويژه سيارات متمركز بود كه با هم در رزونانسند.

  در تحقيقات اين رساله به دنبال بررسي اين بودم كه چگونه نيروهاي غير جاذبه‌يي باعث بر هم كنش سيارات منظومه شمسي با يكديگر شده و اين امر چه اثري بر روي حركت مداري آنها خواهد داشت. نتايج تحقيق من نشان داد كه نيروهاي غيرجاذبه يي باعث مي شوند كه سياره‌ها از جاي خود حركت كرده و به طرف خورشيد مهاجرت كنند. تئوري‌ مهاجرت سياره‌ها اكنون يكي از مهمترين تئوري‌ها براي توجيه كردن حركت مداري سياره‌هاي فراخورشيدي است.

وي خاطرنشان كرد: پس از اتمام تز دكتري، تحقيقات من در دو زمينه ادامه پيدا كرد. يكي اين كه سيارات منظومه شمسي چطور به وجود آمده‌اند و دوم اينكه آيا در بين منظومه‌هاي فراخورشيدي، سياراتي مانند زمين هم وجود دارد يا خير؟ البته يكي از زمينه‌هاي خاص تحقيق من بر روي به وجود آمدن سياره‌هاي مثل زمين در سيستم‌هايي كه داراي دو خورشيد هستند، هم است.

  حقيقي پور در ادامه درباره نتايج آن توضيح داد: نتايج تحقيق من نشان مي دهد كه مجموعه‌اي از سيستم‌هاي دوستاره‌ يي وجود دارند كه مي‌توانند سياره‌اي مثل زمين داشته باشند. اين سيارات مي‌توانند حاوي حيات هم باشند كه در حال حاضر بر روي كشف اين سيارات كار مي‌كنم.

وي در پاسخ به اين سوال كه آيا مي توان بر روي اين سيارات مانند زمين زندگي كرد به ايسنا گفت:

تئوري نشان مي‌دهد كه امكانش وجود دارد ولي تلكسوپ‌ها هنوز چنين سياراتي را پيدا نكرده‌اند. البته با طرح اين تئوري، منظورمان موجودات فضايي نيستند، بلكه منظور اين است كه اين سيستم‌ها مي‌توانند سياره‌اي مثل زمين داشته باشند كه ممكن است قابليت شروع حيات در آن وجود داشته باشد.

  وقتي درباره حيات صحبت مي‌كنيم،‌ منظور فقط حيات انساني نيست، بلكه موجودات بدوي (مانند موجودات تك سلولي( هم شامل اين تعريف مي‌شوند؛ بنابراين وقتي مي‌گوييم يك سياره قابليت حيات دارد، منظور اين است كه آن سياره ممكن است قادر باشد، در صورتي كه شرايط لازم وجود داشته باشد، حيات مانند آنچه روي زمين وجود دارد، روي آن بوجود آيد. آنچه گفته شد بر اساس تئوري‌هاي ما است، اگر سياره‌اي مانند زمين كشف شود، ما به راحتي قادر نخواهيم بود حيات را روي آن مشخص كنيم. فقط مي‌توانيم بر اساس تئوري‌هاي موجود بگوييم كه آن سياره قابليت حيات دارد.